Polskie przedsiębiorstwa przygotowujące się do udziału w budowie pierwszej elektrowni jądrowej koncentrują się przede wszystkim na wymaganiach technicznych. Analizują możliwości produkcyjne, kwalifikacje personelu, wymagane certyfikaty i potencjalne inwestycje w wyposażenie zakładów.

To naturalny kierunek, jednak zdolność do wyprodukowania komponentu lub wykonania specjalistycznej usługi nie jest jeszcze równoznaczna z gotowością do uczestnictwa w międzynarodowym łańcuchu dostaw energetyki jądrowej. W projektach tej skali znaczenie ma również sposób funkcjonowania całego przedsiębiorstwa: przejrzystość relacji handlowych, zgodność z prawem, odpowiedzialność za podwykonawców, bezpieczeństwo informacji, rzetelność dokumentacji oraz zdolność do identyfikowania i zgłaszania nieprawidłowości.

Jednym z dokumentów pozwalających zrozumieć te oczekiwania jest Kodeks Postępowania Dostawców Westinghouse (Supplier Code of Conduct). Dokument określa minimalne standardy prowadzenia działalności gospodarczej w relacjach z Westinghouse. Obejmuje dostawców produktów i usług, wykonawców oraz podwykonawców pozostających w odpowiednich relacjach umownych z firmą i wskazanymi podmiotami jej grupy. Nie jest instrukcją udziału w przetargach ani samodzielnym potwierdzeniem kwalifikacji dostawcy. Stanowi natomiast ważny punkt odniesienia dla przedsiębiorstw, które zamierzają ubiegać się o przyszłe zamówienia.

Co dokładnie wynika z Kodeksu i na które wymagania warto zwrócić uwagę, zanim pojawi się pierwsze zapytanie ofertowe?

1. Kodeks to zobowiązanie, którego przestrzeganie może podlegać weryfikacji

Westinghouse oczekuje, że dostawcy zapewnią znajomość i przestrzeganie Kodeksu przez swoich pracowników, wykonawców, agentów oraz innych przedstawicieli. Nie chodzi wyłącznie o formalną akceptację dokumentu. Dostawcy powinni posiadać własne zasady i procedury wspierające oraz monitorujące zgodność z określonymi standardami. Westinghouse zastrzega sobie prawo do monitorowania, oceniania i audytowania dostawców w zakresie przestrzegania Kodeksu. Może również wymagać udostępnienia dokumentacji dotyczącej programów zgodności oraz okresowego pisemnego potwierdzania spełniania wymagań.

Nieprzestrzeganie Kodeksu może skutkować zakończeniem współpracy.

Dokument przewiduje także, że w przypadku rozbieżności między jego postanowieniami a właściwą umową pierwszeństwo mają postanowienia umowne. Dla przedsiębiorstwa planującego wejście do łańcucha dostaw energetyki jądrowej oznacza to konieczność odpowiednio wczesnego uporządkowania zasad zarządzania organizacją. Ważne jest ustalenie odpowiedzialności, identyfikacja istotnych ryzyk i zapewnienie, że deklarowane zasady znajdują odzwierciedlenie w codziennej działalności.

2. Uczciwość biznesowa i przeciwdziałanie korupcji

Proces pozyskiwania zamówień w sektorze jądrowym będzie wymagał nawiązywania nowych relacji handlowych, uczestnictwa w wydarzeniach branżowych i współpracy z krajowymi oraz zagranicznymi partnerami. Kodeks Westinghouse jednoznacznie określa granice dopuszczalnego postępowania w tym obszarze. Firma stosuje politykę zerowej tolerancji wobec przekupstwa i korupcji. Zakaz obejmuje zarówno bezpośrednie oferowanie lub przekazywanie niedozwolonych korzyści, jak i działania realizowane za pośrednictwem osób trzecich.

Szczególnej uwagi wymagają relacje z agentami, konsultantami i innymi pośrednikami. Kodeks przewiduje obowiązek uzyskania uprzedniej zgody Działu Prawnego oraz Globalnej Organizacji ds. Zgodności Westinghouse w określonych przypadkach angażowania stron trzecich w celu rozwijania działalności Westinghouse.

Osobne postanowienia dotyczą prezentów, gościnności, rozrywki i podróży. Dostawcy nie mogą oferować pracownikom Westinghouse korzyści w okolicznościach, w których mogłyby one wpłynąć lub sprawiać wrażenie wpływania na decyzje biznesowe. Kodeks przewiduje również ograniczenia dotyczące finansowania podróży oraz przekazywania korzyści osobom trzecim w imieniu Westinghouse. W praktyce oznacza to, że działania uznawane w niektórych środowiskach biznesowych za zwyczajowy element budowania relacji powinny być oceniane z uwzględnieniem zasad obowiązujących przyszłego kontrahenta. Przedsiębiorstwo powinno znać nie tylko własne reguły postępowania, ale również ograniczenia dotyczące osób, z którymi prowadzi rozmowy handlowe.

3. Uczciwa konkurencja i konflikty interesów

Budowa elektrowni jądrowej będzie angażować przedsiębiorstwa o zróżnicowanych kompetencjach. Część firm może ubiegać się o zamówienia samodzielnie, inne będą rozważać konsorcja, partnerstwa technologiczne lub współpracę podwykonawczą. Takie modele współpracy wymagają przestrzegania zasad uczciwej konkurencji.

Kodeks zabrania między innymi ustalania cen z konkurentami, zmów przetargowych, niedozwolonego podziału rynków lub klientów, bojkotowania dostawców i ograniczania produkcji bądź sprzedaży poprzez antykonkurencyjne porozumienia. Wspólne przygotowywanie oferty nie zwalnia uczestników z obowiązku przestrzegania prawa konkurencji. Szczególnej ostrożności wymaga wymiana informacji handlowych pomiędzy podmiotami, które w innych postępowaniach pozostają konkurentami.

Równie istotne są konflikty interesów. Westinghouse oczekuje od dostawców unikania sytuacji mogących prowadzić do konfliktu z interesami firmy, również wtedy, gdy występuje jedynie uzasadnione wrażenie takiego konfliktu. Rzeczywiste lub potencjalne konflikty związane z pracą wykonywaną na rzecz Westinghouse należy zgłaszać pisemnie.

Przejrzystość relacji osobistych i biznesowych ma zatem znaczenie nie tylko w trakcie negocjacji, ale również podczas późniejszej realizacji kontraktu.

4. System jakości – od deklaracji do rzeczywistej zdolności wykonawczej

Dla przedsiębiorstw przemysłowych jednym z najważniejszych fragmentów Kodeksu jest rozdział dotyczący jakości produktów. Westinghouse oczekuje opracowania i wdrożenia odpowiedniego systemu zapewnienia jakości, stosownie do charakteru dostaw i wymagań firmy. System powinien zapewniać zgodność z właściwymi normami bezpieczeństwa, wymaganiami branżowymi oraz uzgodnionymi wymaganiami kontraktowymi i specyfikacjami.

Istotnym elementem jest również zdolność do terminowego eliminowania nieprawidłowości identyfikowanych podczas audytów, ocen, inspekcji i przeglądów. Kodeks odsyła w tym zakresie do dokumentu SRM-24 – Supplier Requirements Manual, określającego minimalne wymagania dotyczące systemu zarządzania jakością oraz oczekiwania wobec dostawców produktów i usług.

To ważne rozróżnienie.

Posiadanie certyfikatu ISO 9001 może stanowić dobrą podstawę organizacyjną, ale samo w sobie nie potwierdza spełnienia wszystkich wymagań właściwych dla konkretnego zamówienia jądrowego. W zależności od przedmiotu dostawy, jego klasyfikacji oraz dokumentacji kontraktowej zastosowanie mogą mieć dodatkowe wymagania, w tym ASME NQA-1, ISO 19443, właściwe kodeksy techniczne i specyfikacje projektowe. Nie oznacza to jednak, że każda firma zainteresowana sektorem jądrowym musi automatycznie wdrożyć wszystkie wymienione standardy. Punktem wyjścia powinno być ustalenie planowanego zakresu działalności i wynikających z niego wymagań.

Dla producenta komponentów istotne mogą być kwalifikacje procesów specjalnych, kontrola materiałów i dokumentacja produkcyjna. Dla firmy świadczącej usługi inżynieryjne – nadzór nad dokumentacją, kompetencjami i procesem projektowania. System jakości powinien odpowiadać rzeczywistemu zakresowi odpowiedzialności przedsiębiorstwa.

5. Kultura bezpieczeństwa jądrowego

Jednym z elementów odróżniających jądrowy łańcuch dostaw od wielu tradycyjnych sektorów przemysłowych jest szczególne znaczenie kultury bezpieczeństwa. Kodeks Westinghouse oczekuje od dostawców produktów i usług dla przemysłu energetyki jądrowej utrzymywania silnej kultury bezpieczeństwa obejmującej bezpieczeństwo jądrowe, przemysłowe, radiologiczne i środowiskowe.

Nie jest to wyłącznie zagadnienie dotyczące operatorów elektrowni. W łańcuchu dostaw decyzje podejmowane na etapie projektowania, produkcji, kontroli czy dokumentowania wyrobu mogą mieć znaczenie dla bezpieczeństwa jego późniejszego zastosowania. Dla zobrazowania, rozważmy prostą sytuację. Podczas kontroli końcowej pracownik wykrywa niezgodność, której usunięcie może spowodować opóźnienie dostawy. Jednocześnie harmonogram kontraktu znajduje się pod znaczną presją. O dojrzałości organizacji świadczy wówczas nie samo posiadanie procedury zgłaszania niezgodności, ale sposób, w jaki kierownictwo reaguje na problem. Czy pracownik może swobodnie zgłosić zastrzeżenia? Czy niezgodność zostanie właściwie oceniona? Czy decyzja o dalszym postępowaniu będzie oparta na wymaganiach technicznych i jakościowych, a nie wyłącznie na terminie dostawy?

Nuclear safety culture wymaga konsekwentnego stosowania zasad również wtedy, gdy ich przestrzeganie jest organizacyjnie niewygodne. Dla firm wchodzących do sektora jądrowego jest to jeden z ważniejszych obszarów przygotowania personelu i kadry zarządzającej.

6. Dokumentacja, poufność i ochrona informacji

Uczestnictwo w międzynarodowym projekcie infrastrukturalnym wiąże się z dostępem do informacji o znaczeniu technicznym, handlowym i organizacyjnym. Kodeks wymaga od dostawców ochrony informacji uzyskanych w ramach współpracy z Westinghouse. Ich ujawnianie innym podmiotom wymaga wyraźnej pisemnej zgody firmy. Obowiązek ochrony obejmuje również przeciwdziałanie nieuprawnionemu dostępowi, utracie informacji oraz niewłaściwemu wykorzystaniu dokumentacji i własności intelektualnej.

Dostawcy korzystający z zabezpieczonych systemów informatycznych Westinghouse muszą przestrzegać obowiązujących zasad ich użytkowania i bezpieczeństwa. Szczególnie istotny jest termin zgłaszania incydentów. Kodeks przewiduje obowiązek powiadomienia Westinghouse w ciągu 24 godzin o podejrzeniu naruszenia bezpieczeństwa, poufności, prywatności lub integralności danych osobowych bądź informacji Westinghouse, chyba że właściwa umowa przewiduje inny protokół. Dla potencjalnego dostawcy oznacza to potrzebę posiadania odpowiednich mechanizmów ochrony informacji, kontroli dostępu i reagowania na incydenty.

Równie ważna pozostaje rzetelność dokumentacji biznesowej. Westinghouse oczekuje prowadzenia dokładnych zapisów dotyczących współpracy oraz zakazuje ich zniekształcania, ukrywania i nieuprawnionego modyfikowania. W projektach jądrowych znaczenie dokumentacji wykracza jednak poza obszar handlowy. Szczegółowe wymagania dotyczące identyfikowalności materiałów, zapisów produkcyjnych i dokumentacji jakościowej wynikają z odpowiednich specyfikacji, systemów zapewnienia jakości i postanowień kontraktowych.Dlatego przedsiębiorstwo przygotowujące się do przyszłych zamówień powinno ocenić, czy jego obecny sposób zarządzania dokumentacją pozwoli sprostać takim wymaganiom.

7. Sztuczna inteligencja i odpowiedzialność za wykorzystanie technologii

Kodeks Westinghouse zawiera również odrębną sekcję dotyczącą odpowiedzialnego wykorzystania sztucznej inteligencji. Postanowienia te odnoszą się w szczególności do dostawców oferujących rozwiązania lub usługi wykorzystujące AI.

Westinghouse oczekuje zgodności takich rozwiązań z obowiązującymi przepisami, własnymi politykami oraz zobowiązaniami kontraktowymi. Podkreśla także znaczenie przejrzystości zastosowania sztucznej inteligencji i udostępniania informacji umożliwiających odpowiednią ocenę ryzyka.

W kontekście przyszłych projektów jądrowych zagadnienie to może mieć znaczenie między innymi dla dostawców oprogramowania, rozwiązań analitycznych, systemów wspomagających projektowanie i narzędzi automatyzujących procesy. Niezależnie od zakresu tych postanowień przedsiębiorstwa powinny zachować szczególną ostrożność przy wykorzystywaniu zewnętrznych narzędzi AI do przetwarzania poufnej dokumentacji technicznej i handlowej. Samo usprawnienie pracy nie może prowadzić do naruszenia zasad ochrony informacji.

8. Odpowiedzialność za poddostawców, prawa pracownicze i środowisko

Łańcuch dostaw elektrowni jądrowej nie kończy się na przedsiębiorstwie posiadającym bezpośrednią umowę z głównym wykonawcą. Producent konstrukcji stalowych może korzystać z usług hut, laboratoriów, firm transportowych, zakładów obróbki mechanicznej i wyspecjalizowanych podwykonawców.

Kodeks Westinghouse podkreśla odpowiedzialność dostawców również w odniesieniu do ich własnych łańcuchów dostaw. Obejmuje to poszanowanie praw człowieka, przeciwdziałanie pracy przymusowej i handlowi ludźmi, przestrzeganie przepisów dotyczących pracy dzieci, wynagrodzeń, warunków zatrudnienia oraz zakaz dyskryminacji i nękania.

Osobne wymagania dotyczą ochrony środowiska i odpowiedzialnego pozyskiwania materiałów. Dostawcy powinni przestrzegać właściwych przepisów środowiskowych, w tym ograniczeń dotyczących określonych substancji. W stosownych przypadkach Westinghouse może wymagać wdrożenia systemu zarządzania środowiskowego, np. ISO 14001, oraz przedstawienia informacji o materiałach, ich pochodzeniu lub wskaźnikach środowiskowych.

Kodeks odnosi się również do różnorodności dostawców, zachęcając do uwzględniania małych i zróżnicowanych przedsiębiorstw w procesach zakupowych. Dla firmy przygotowującej się do udziału w Nuclear Supply Chain oznacza to potrzebę bardziej kompleksowego spojrzenia na proces kwalifikacji własnych partnerów. Cena, termin realizacji i możliwości techniczne pozostają ważne, ale nie wyczerpują kryteriów odpowiedzialnego wyboru poddostawcy.

9. Integralność dostaw i ochrona przed nieuprawnionym dostępem

W sektorze jądrowym szczególnego znaczenia nabiera bezpieczeństwo fizyczne dostaw. Kodeks Westinghouse wymaga stosowania praktyk zapewniających integralność przesyłek od nadawcy aż do miejsca przeznaczenia, z uwzględnieniem etapów pośrednich. Dostawcy powinni również podejmować odpowiednie środki zapobiegające przejęciu produktów, komponentów, surowców i związanego z nimi know-how przez fałszerzy lub inne nieuprawnione osoby.

To zagadnienie warto uwzględnić już na etapie planowania przyszłych procesów logistycznych. Sposób zabezpieczenia materiałów, kontrola dostępu, identyfikacja przesyłek i nadzór nad transportem mogą mieć istotne znaczenie dla wiarygodności dostawcy. Warto przy tym pamiętać, że szczegółowe wymagania dotyczące przeciwdziałania elementom podrobionym, oszukańczym lub podejrzanym (CFSI) mogą wynikać również z odrębnych dokumentów jakościowych i kontraktowych.

10. Kontrola eksportu i sankcje gospodarcze

Jednym z obszarów, które mogą zostać niedoszacowane przez przedsiębiorstwa rozpoczynające działalność w sektorze jądrowym, jest zgodność z przepisami dotyczącymi handlu międzynarodowego. Kodeks Westinghouse wymienia między innymi amerykańskie regulacje 10 CFR Part 810 i 10 CFR Part 110, przepisy dotyczące kontroli eksportu, sankcji gospodarczych oraz unijne rozporządzenie 2021/821.

Przedmiotem odpowiednich ograniczeń mogą być nie tylko fizyczne produkty, ale również oprogramowanie, technologie i określone informacje techniczne. Dlatego sam fakt prowadzenia działalności produkcyjnej w Polsce nie wyklucza konieczności przeprowadzenia analizy wymagań dotyczących kontroli eksportu.

Znaczenie może mieć pochodzenie technologii, charakter udostępnianej dokumentacji, kraj przeznaczenia lub sposób zaangażowania zagranicznego partnera. Nie każda transakcja będzie wymagała uzyskania odrębnego zezwolenia. Przedsiębiorstwo powinno jednak potrafić rozpoznać sytuacje wymagające dodatkowej weryfikacji. Kodeks przewiduje również obowiązek zgłaszania przypadków niezgodnych z przepisami praktyk handlowych, w tym faktycznego lub potencjalnego niewłaściwego udostępnienia produktów, oprogramowania i technologii Westinghouse.

11. Ciągłość działania i zdolność do realizacji długoterminowych zobowiązań

Projekty energetyki jądrowej charakteryzują się długim horyzontem realizacji, wysoką odpowiedzialnością kontraktową i znaczącymi zależnościami pomiędzy uczestnikami łańcucha dostaw. Awaria kluczowej maszyny, utrata danych, przerwanie dostaw materiałów lub niedostępność specjalistycznego personelu mogą wpływać nie tylko na pojedyncze przedsiębiorstwo, ale również na harmonogram kolejnych etapów projektu.

Westinghouse oczekuje od dostawców posiadania odpowiednich planów ciągłości działania i odtwarzania działalności po awarii. W przypadku wystąpienia istotnych zakłóceń dostawcy powinni odpowiednio wcześnie informować Westinghouse. Na żądanie mogą być również zobowiązani do przedstawienia i omówienia elementów swoich planów. Kodeks przewiduje ponadto obowiązek posiadania wymaganych ubezpieczeń oraz przedstawienia odpowiednich potwierdzeń na żądanie. Dla przedsiębiorstwa rozważającego wejście do sektora jądrowego oznacza to konieczność oceny nie tylko zdolności do zdobycia zamówienia, ale również możliwości jego stabilnej realizacji przez cały okres obowiązywania kontraktu.

12. Zgłaszanie nieprawidłowości – odpowiedzialność każdego uczestnika łańcucha dostaw

Ostatnim, ale szczególnie istotnym elementem Kodeksu jest obowiązek zgłaszania podejrzeń naruszeń zasad etycznych i prawa. Westinghouse oczekuje od dostawców oraz ich personelu zgłaszania niewłaściwych zachowań pracowników i partnerów biznesowych firmy, w tym podejrzeń korupcji, oszustw oraz innych nieprawidłowości. Firma zapewnia, że osoby zgłaszające w dobrej wierze potencjalne nieprawidłowości nie będą z tego powodu narażone na żadne działania odwetowe.

Udostępnia również dedykowane kanały komunikacji, w tym Globalną Infolinię ds. Etyki i Problemów. Dla polskich przedsiębiorstw istotne jest zapewnienie, aby każdy pracownik, niezależnie od zajmowanego stanowiska, wiedział, w jaki sposób i gdzie może zgłaszać zauważone nieprawidłowości. Dotyczy to zarówno zagadnień biznesowych, jak i sytuacji, w których nieprawidłowe działanie może mieć wpływ na jakość, bezpieczeństwo lub zgodność realizowanego zamówienia.

Zdolność do odpowiednio wczesnego identyfikowania i komunikowania problemów jest jednym z fundamentów odpowiedzialnego uczestnictwa w łańcuchu dostaw energetyki jądrowej.

Jak przygotować przedsiębiorstwo przed pierwszym postępowaniem ofertowym?

Analiza Kodeksu pozwala wyodrębnić kilka obszarów, które warto zweryfikować jeszcze przed rozpoczęciem formalnego procesu kwalifikacji dostawcy.

Lista nie stanowi oficjalnego formularza kwalifikacyjnego Westinghouse. Jest praktycznym zestawieniem zagadnień wynikających z analizy Kodeksu.

Podsumowanie

Kodeks Postępowania Dostawców Westinghouse pokazuje, że uczestnictwo w łańcuchu dostaw energetyki jądrowej wymaga szerszego spojrzenia na funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Możliwości produkcyjne, doświadczenie przemysłowe i odpowiednie wyposażenie pozostają podstawą konkurencyjności. Nie wyczerpują jednak oczekiwań stawianych organizacjom uczestniczącym w międzynarodowych projektach jądrowych. Równie istotne są uczciwość prowadzenia działalności, zdolność do zarządzania ryzykiem, odpowiedzialność za poddostawców, bezpieczeństwo informacji oraz kultura organizacyjna wspierająca jakość i bezpieczeństwo.

Dla polskich przedsiębiorstw przygotowujących się do przyszłych zamówień dokument stanowi wartościowy punkt wyjścia do oceny własnej gotowości. Nie zastępuje wymagań technicznych, dokumentów kwalifikacyjnych ani specyfikacji konkretnego kontraktu. Pozwala jednak zrozumieć standardy postępowania, których spełnienia oczekuje jeden z kluczowych uczestników polskiego programu energetyki jądrowej.

Źródła

1. Westinghouse Electric Company, Kodeks Postępowania Dostawców (Supplier Code of Conduct), polska wersja jęz. https://westinghousenuclear.com/media/2c5b3g4r/31085_wec_suppliercodeofethics_book-polish-144max.pdf

2. Westinghouse – Suppliers: https://westinghousenuclear.com/suppliers/

3. Westinghouse – Supplier Requirements: https://westinghousenuclear.com/suppliers/requirements/

4. Westinghouse – Dostawcy Polska: https://westinghousenuclear.com/poland/dostawcy/

5. Westinghouse – Supplier Requirements Manual (SRM-24), dokument przywołany w Kodeksie.

6. ASME NQA-1 – Quality Assurance Requirements for Nuclear Facility Applications.

7. ISO 19443 – Quality management systems: Specific requirements for organizations in the supply chain of the nuclear energy sector supplying products and services important to nuclear safety.

Artykuł stanowi niezależne opracowanie informacyjne. Nie jest oficjalną interpretacją wymagań Westinghouse ani dokumentem kwalifikacyjnym. Przed przystąpieniem do konkretnego postępowania należy zweryfikować aktualne dokumenty zakupowe, wymagania jakościowe i postanowienia kontraktowe.

Informacja o opracowaniu

Artykuły publikowane w Bazie Wiedzy NSCR są przygotowywane przez ekspertów NSCR z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji wspierających analizę, strukturę oraz redakcję treści. Każdy materiał jest weryfikowany pod względem merytorycznym i opiera się na obowiązujących normach, wytycznych oraz doświadczeniu praktycznym autorów. Jeżeli zauważysz nieścisłość lub masz uwagi do treści artykułu, zachęcam do kontaktu. Baza Wiedzy NSCR jest stale rozwijana i aktualizowana.

Powiązane artykuły

➡️ ISO 9001, ISO 19443 czy ASME NQA-1? Jakich wymagań potrzebuje dostawca Nuclear Supply Chain?

➡️ AP1000 Supply Chain 2026–2028. Gdzie otwierają się możliwości dla polskich dostawców?

➡️ Czy moja firma jest gotowa na Nuclear Supply Chain? 10 obszarów, które warto ocenić przed rozpoczęciem przygotowań.